Moral injury

'Moral injury’, in het Nederlands ook wel ‘moreel trauma’ genoemd, is een begrip dat verwijst naar de psychosociale klachten die mensen kunnen ontwikkelen wanneer zij ervaringen hebben meegemaakt waarin belangrijke morele verwachtingen en overtuigingen worden geschonden.


 

Achtergrond

Ervaringen waarin belangrijke morele verwachtingen en overtuigingen worden geschonden, kunnen leiden tot sterke, aanhoudende gevoelens van schuld, schaamte of boosheid, tot sociaal terugtrekken en tot zelfbeschadigend gedrag. Ook kunnen mensen zich moreel gedesoriënteerd voelen. Het begrip is vooral afkomstig uit een militaire setting maar kan ook verwijzen naar ervaringen en klachten van andere groepen mensen, zoals politiemensen of vluchtelingen.


 

Wist je dat?

… Nederlandse militairen ervaringen meemaken die moreel belastend voor hen zijn?
Uit onderzoek blijkt dat een kwart van de onderzochte veteranen zich na deelname aan een vredesmissie schuldig en beschaamd voelde, bijvoorbeeld over een ‘omstandersrol’, een negatieve houding ten aanzien van de lokale bevolking, of handelingen en beslissingen die hun kans op overleven vergrootten (Rietveld, 2009). Daarnaast worden Nederlandse militairen tijdens missies vooral moreel belast door een conflict van waarden, morele overweldiging en zinloosheid (Molendijk, 2018).

… Moral injury geen officiële diagnose is?
Moral injury is een relatief nieuwe term die verwijst naar de klachten die mensen kunnen ontwikkelen als gevolg van het meemaken van moreel belastende ervaringen. Er is nog veel discussie over het begrip moral injury en het is momenteel dan ook niet opgenomen in handleidingen voor psychische aandoeningen zoals de DSM-5.


 

Publicaties
 

Bart Nauta, Hans te Brake, Ilse Raaijmakers, Dat ene dilemma. Persoonlijke verhalen over morele keuzes op de werkvloer (Amsterdam University Press 2019)
Tien professionals vertellen in openhartige interviews over de zware morele dimensies van hun vak. Hun verhalen bieden een kijk in de keuken van veeleisende beroepen en laten zien welke overwegingen, twijfels en kwetsbaarheid achter morele keuzes schuilgaan.

Impact Magazine (2019-1) - Moreel Trauma 
In dit nummer vindt u bijdragen over dit thema vanuit verschillende invalshoeken, met onder meer een artikel van Jackie June ter Heide over het begrip moral injury en een interview met een politieagent en een veteraan over hun ervaringen met het overschrijden van een morele grens.

 


 

Video

 

Openhartig interview met... | Dr. Tine Molendijk (Veteranenradio)
Tine Molendijk, universitair docent verbonden aan de Nederlandse Defensie Academie, geeft antwoord op de vraag ‘wat is morele verwonding?’ (1:30-2:16) Daarna gaat zij in op de symptomen en hoe deze zich uiten met name bij veteranen.
Tine Molendijk is gespecialiseerd in de thema’s geweld, militaire cultuur en geestelijke gezondheid, met name post-traumatische stressstoornis (PTSS) en morele verwonding.

 

 

EMDR en moreel trauma (Vereniging EMDR Nederland)
Jackie June ter Heide, klinisch psycholoog en senior onderzoeker bij ARQ Nationaal Psychotrauma Centrum, vertelt in dit filmpje over moreel trauma en de implicaties voor EMDR-behandeling.

 

 


 

NWO NWA Onderzoeksproject
 

Het NWO NWA-onderzoeksproject 'Moral injury' (Molendijk, T., Eikenaar, T., Maarel, S. v. d., & Gilhuis, N.) is gewijd aan contextuele dimensies van morele verwonding onder militairen en politiepersoneel. Het is een interdisciplinair project, waarin onderzoekers (a) organisatorische, (b) socio-technische en (c) ethisch-politieke dimensies van morele verwonding bestuderen. Op basis hiervan worden (d) context-sensitieve interventies ontwikkeld. Ook worden (e) de theoretische, empirische en praktische bevindingen van dit project samengebracht in onder meer een handboek, wetenschappelijke papers, vakpublicaties, krantenartikelen en podcasts. 


 

Op de hoogte blijven?

De ARQ-bibliotheek | Information Support houdt de literatuur bij over Moral injury. Bent u geïnteresseerd in deze attendering? Stuur dan een mail naar bibliotheek@arq.org, met als onderwerp: Alertering Moral Injury

 


 

Lijsten met bronnen en literatuur